ጥበብ እና ባህል

አንጪቆረር ድረሽ

  1. ስያሜአንጪቆረር ማለት

 የዚህ አጭር ጽሑፍ ዓላማ አብዛኛው ሰው፤ የመሀሉም ሆነ የዳር አገር ነዋሪው “አንጭቆረር ድረሽ” እያለ በተለምዶ የሚጠቀምበት አባባል የሚጠቁማትን አንጪቆረርንና አካባቢዋን መግለጽና ማስተዋወቅ ይሆናል።

 ከስያሜው እንጀምር፤ አንጪቆረር ምንድን ነች? አንጪቆረር የቦታ ስም ነች። ሰሜን ሸዋ፤ ዋዩ አካባቢ የምትገኝ አንዲት የገጠር ከተማ የምትጠራባት ስም ነች። ስለስያሜዋ ምንነት በኢትዮጵያ ቴሌቪዥን በ2000 ዓ.ም. የአካባቢው ሽማግሌዎች ተጠይቀው የሰጡት መልስ እንደተጠበቀ ሆኖ፤ ሽማግሌዎቹ ደግሞ እኛን ያሳደጉ አባቶችም ስለነበሩና ‹‹አባት ያበጀው ለልጅ ይበጀው››ም ስለሚባል በአክብሮት በመቀበል በእኔ አስተያየት ለየት ያለ ትርጓሜ ለመስጠት የሞከርኩበትን ሀሳብ አቀርባለሁ።

 በእኔ ግምት ‹‹አንጪቆረር›› የሚለው ስያሜ የተገኘው ከሁለት ቃላት ተጋጭቶ ይመስለኛል። ቃላቱ የተገኙት በአካባቢው ካለ ትልቅ የገበያ ቦታ እምብርት ይመስለኛል፤ በጥንት ጊዜ ገበያ ውስጥ የንግድ ልውውጥ ሲከናወን እንደአሁኑ የገንዘብ ሥርዓት እንዳልነበረ ከታሪክ ትምህርታችን እናስታውሳለን። የጥንቱ ግብይት ሥርዓት ይከናወን የነበረው እቃን በእቃ በመለዋውጥ መሆኑ ይታወቃል። በዚህ የልውውጥ ሂደት ‹አነሰኝ ጨምር፣ ጨምሪ› የሚል ሀሳብ መኖሩ አይቀርም፤ መቼም በንግድ ዓለም ከግብይይቱ ብዙ ማትረፍን የማይፈልግ የለምና ‹አንቺ ጨምሪ፤ አንተ ጨምር› ለማለት በድሮ ጊዜ ‹‹ቆርር›› የሚል ቃል ሳይጠቀሙ አይቀርም ብዬ አሰብኩ። ምክንያቴም ‹‹ቆረረ›› የሚለው ቃል መጨመርን፣ መደረብን፣ ማነባበርን፣ መቆለልን የሚያመለክት ጽንሰ ሀሳብ እንዳለበት አውቃለሁ። በመዝገበ ቃላት ፍቺውም ይኸው የተረጋገጠ ነው።

በተጠቆመው የግብይት ሂደት እህል ይዞ፤ ጌሾ የሚለውጥ ብዙ ጌሾ ለማግኘት ሲል አንተ ‹‹ቆርር›› ማለቱ፣ ባለ ጌሾውም ብዙ እህል ለማግኘት አንተም አምጣ፣ ቆርር፣ አንቺም አምጪ ‹‹ቆርሪ›› እየተባባሉ መከራከራቸው አይቀርምና ከነዚህ ሁለት ቃላት ‹‹ አንጪ›› እና ‹‹ቆርሪ›› ከሚባባሉት ውስጥ ‹‹አንጪቆርሪ – አንጪቆረር›› የሚለው ስያሜ የተገኘ ይመስለኛል።

  • አካባቢያዊ ገለጻ

 ስለስያሜው አመጣጥ ግላዊ ትርጓሜየን ይዤ ወደ አካባቢው ገለጻ ልለፍ። አንጪቆረር ምን ዓይነት አካባቢ ናት?

“በየእርሻ ማሳው የአዝርዕት ዓይነት፤ ስንዴ፣ ባቄላ፣ ጤፍ፣ ምስር፣ ገብስ፣ አተር፣ ተልባ፣ ጓያ የሚበቅልባት፣ ከግንቦት የጤፍና የገብስ አዝመራ እስከ መስከረምና የጥቅምት እሸት ዝሪት ድረስ የእህል ዘር በየማሳው የሚበተንባት፣ የሚዘራባት፣ የሚበቅልባት፣ ጭልጭል እያለ የክረምትን ዶፍና የእኝኝብላን ካፊያ የሚቀበልባት ነች አንጪቆረር”

ጭው ያለች በረሃ፣ ለበስማም ወልዴው የተክል ዓይነት የማይታይባት፣ የዕንባ ጠብታ ያህል ውኃ የሚናፈቅባት፣ ጸሐይ ከግለቷ የተነሳ ድንጋይ የምታቀልጥባት፣ አሸዋው ከቆሙበት እንደ ባህር የሚውጥባት፣ የመጥፎ ፍጡራን አጋንንትና ሰይጣናት መናኸሪያ የሆነችና የጠሉት ሰው እዚያ ቢሄድ የማይመለስባት ትመስል ይሆናል።

 አለበለዚያ ደግሞ ጥቅጥቅ ያለ ደንና ጭልጥ ያለ ገደል የሚገኝባት ሆና በውስጧ ልዩ ልዩ አራዊት ማለትም፤ አንበሳ፣ ነብር ቀበሮ፣    ጅብ፣ ዋልጋ፣ ተኩላ፣ አማንኮሲ፣ ሽኮኮ፣ ሸለምጥማጥ፣ የተጠራቀሙባት፣ ልዩ ልዩ መርዛማ ፍጡራን፤ ዘንዶ፣ እባብ፣ ጊንጥ …. ልዩ ልዩ ነፍሳት፤ ንዳድ፣ ዳሞትራ፣ ወባ፣ የሚንቧቸሩባት ልትመስል ትችላለች። እናንተም ይኸንኑ ታስቡ ይሆናል።

 ሌላው ደግሞ ጫፉ ሰማይን ደግፎ የያዘ ተራራ፤ ቅስም ሰባሪ የሆነ ብርድና በረዶ ያለበት፣ የተቀየመ ቆሌ ከላይ ሆኖ ቁልቁል በወስፈንጥር ህያው ጠላቱን የሚዋጋባት፣ በጣዕረ ሞት ከአካሏ የተለየች ነፍስ ወደሰማይ ቤት ስትስፈነጠር ቀድሞ አፍኖ ይዞ ወደ ገሀነም የሚወስዳት የዳቢሎስ መልእክተኛ እስቲመጣ የሚያቆይባት ልትመስለው ትችላለች። እኩያን መናፍስትና አጋንንት ሁሉ የሚጠራቀሙባት የምድር ሲዖል ልትመስለውም ትችላለች። እናንተም ይኸንኑ ታምኑ ይሆናል። ግን ሁሉም ግምቶች መላምቶች ናቸው። ታዲያ ምን ገጽታ አላት?

ይልቅየስ አንጪቆረር ለጥ ባለሜዳ፣ በትናንሽ ኮረብታዎችና ወንዞች የተከበበች፣ በተስማሚ ነፋሻ አየር የተሞላች ትንሽ የገጠር ከተማ ነች። ከሰኔ ግምታ ጀምሮ አስከ

እዳር እዳር ወተትሽ እማር

 እዳር ኮበለለች፤

 እንቅቧን አዘለች፤

 ልጇን አስከተለች።;

 ተብሎ በእረኞች እስከሚዘፈንበት የኅዳር ሚካኤል ድረስ አንጪቆረርና አካባቢዋ በእጽዋት የተጌጠ፣ በአበባ በእንቡጥና በእሸት የተዋበ፣ ከየጉብታው ሥር እየተነሱ የሚፈሱትን እየተቀበለችና እያዋሀደች የዋናው የዠማ ወንዝ ገባር ለሆነው የዝንጀሮ ውኃ የምታቀብል ጨለለቂት የምትባል ወንዝ ያለችባት ነች አንጪቆረር። ጨለለቂት ከሰኔ እስከ መስከረም አፈር የተበጠበጠበትን፣ ከዚህ በኋላ ደግሞ ኩል የመሰለ፤ እንደ ጠበል የጠራ ውኃ የምታንቆረቁር፣ ለአካባቢዋ ነዋሪዎች ለእለት ተእለት መገልገያ የመጠጥ ምንጭ፣ ለልብስ ማጠቢያ፣ ለመታጠቢያ ንጹህ ውኃ የምትለግሥ፣ ለከብት ማጠጫ ባህር ያላት፣ ለጥምቀት እንጠመቅበት፣ አያ ሽቦ እየተባለ የሚዘፈንበት ጥምቀተ ባህር የሚገኝባት የአንጪቆረር ህልውና የተመሠረተባት አንዷና ዋናዋ ወንዝ ናት። የውላውላ ምንጭም አንዷ የመጠጥ ውኃ የሚገኝባት፣ ጨፌም እንዲሁ ሌላዋ የመጠጥ ውኃ ለጋሽ መሆኗን ባልጠቅስ ትዝታቸው ያንቀኛል።

በየእርሻ ማሳው የአዝርዕት ዓይነት፤ ስንዴ፣ ባቄላ፣ ጤፍ፣ ምስር፣ ገብስ፣ አተር፣ ተልባ፣ ጓያ የሚበቅልባት፣ ከግንቦት የጤፍና የገብስ አዝመራ እስከ መስከረምና የጥቅምት እሸት ዝሪት ድረስ የእህል ዘር በየማሳው የሚበተንባት፣ የሚዘራባት፣ የሚበቅልባት፣ ጭልጭል እያለ የክረምትን ዶፍና የእኝኝብላን ካፊያ የሚቀበልባት ነች አንጪቆረር። ከዚያ በኋላ ከመስከረም ጥቢ ጀምሮ ሰብሉ እያደገ፣ የገበሬ ዓይን አበባውን የሚያይባት፣ አበባ ሲያብብ፣ ሲያደበድብ፣ ሲያዘረዝር፣ ሲያሸት አካል ከህሊና በጣምራ የሚረካባት ነች። አንጪቆረር ሞቶ የተነሳ የእህል ዘር አለሁ፣ ደረሰኩ እያለ የሚገማሸርባት፣ የጥቅምትና የህዳር ወር ለዓይን ተስፋውን እየቸረ ለታህሣስና ለጥር መኸር የሚያሻግርባት ናት። ገበሬ እንዳዝመራውና የአረም ወቅት ሁሉ በአጭር ታጥቆ መኸሩን ለመሰብሰብ የሚናውዝባት የሚባትልባት ነች።

 የአካባቢው ተዳፋት ላይ ለሰፈረው ህብረተሰብ መንፈሳዊ አገልግሎት የሚሰጡ እነዠነቄ ማርያም፣ የዥብ ዱር ኢየሱስ፣ የዱብራ ጊዮርጊስ፣ የኮምቦልቻው ገብርኤል፣ የጥራጥር አቦ አካብበው የሚገኙባት፣ በመካከሏ በሚገኘው ጉብታ ላይ ቀደም ሲል የወይራ አድባር እየተባለ የአማኞቹን ቅቤ ሲለቀለቅ የኖረ ትላልቅ የወይራ ዛፍ የተከማቸባት፣ የምክትል ወረዳውን ጽ/ቤትና ፖሊስ ጣቢያ ያማከለ ያስተዳደር መዋቅር የነበረባት፣ በአሁኑ ጊዜ ደግሞ፣ የአድባሩም ፊትለፊታዊ እምነት ቀርቶ፣ በጽ/ቤቶቹ ምትክ የእግዚአብሔርአብ ቤተክርስቲያን ተተክሎባት፣ ህዝብ በውልደቱና በህልፈቱ መካከል ያለ መንፈሳዊ ህይወቱን የሚመራባት ነች አንጪቆረር።

 ከክረምት የአዝመራ ወቅት እስከ በጋ መኸር ክታች ድረስ ሲባትል የኖረ ገበሬ እፎይ ሲል፣ ሲያርፍ፣ ደግሞ ከገና የልደት በዓል ጀምሮ እስከ ፋሲካ ድረስ ቀስ እያለ ወደ ማኅበራዊ ኑሮው ተመልሶ ዘመድ ለዘመድ፣ ወገን ለወገን እየተፈላለገ የሚጠያየቅበት ወቅት ያላት ነች አንጪቆረር።

“ለገና እንብላ ደንዳና አያ ሽ…… ቦ !

ለጥምቀት አንጠመቅበት አያ ሽ…… ቦ !

ላስተሮ እንብላ መተሮ አያ ሽ…… ቦ….”

 እየተባለ የሚዘፈንባት፣ የሚጨፈርባት፣ ጎረምሳ ልቡን ለፍቅር በሩን የሚከፍትባት፣ ኮረዳ ዓይን የምትስብ፣ የምትማርክባት፣ የደረሱ የሚታጩባት፣ የታጩትም የሚዳሩባት ነች።

ማኅበራዊ ግንኙነት ደርቶ፣ ተደግሶ፣ ሰው ተጠራርቶ፣ አብሮ እየበላ፣ እየጠጣ የሚጨፍርበትና አዝማሪ፣

“እምዬ አንጪቆረር ወርቅ ይዝነብብሽ

 በእንቁላል ቢሸመት ስስት የለብሽ

አበጀሽ! አበጀሽ! አበጀሽ!”

እያለ የህዝቡን ተደጋገፎና ተፋቅሮ አብሮ ኗሪነት የሚመሰክርላት ነች አንጪቆረር። ማኅበራዊ ኑሮው ነግሦ በየቤቱ በሚደገሠው የክርስትና፣ የሠርግ፣ የሰንበቴ ወይም የተዝካር ዝግጅት ብቻ ሳይሆን በበዓላትና በሰንበት ቀናት የአካባቢው ህዝብ የሚገናኝባት መናኸሪያም ነች። ለዚህም፤

“መገን አንጪቆረር ችምችም ያለው መንደር

መጠጫው ብርሌ መቀመጫው ወንበር

 አበጀሽ! አበጀሽ! አበጀሽ! አበጀሽ!”

እየተባለ የሚዘፈንባት፣ የሚጨፈርባት፣ ናት። ኮረዳ አውጥታ አውርዳ፣ አማርጣ፣ ልቧ ያረፈበትን ጎረምሳ፣

“ካንጪቆረር ወዲያ ካንድ ግራር ወዲህ

ፍቅር ባንተ ይርጋ ይደምደም እንግዲህ

 አበጀሽ! አበጀሽ! አበጀሽ!”

 ስትል፤ ሌላው ደግሞ ፈልጎ አፈላልጎ ያጣትን ኮረዳ ለማግኘት ቆርጦ መነሳቱን ሲገልጽ

“አንጪቆረር ሲሏት ሄደች እነዋሪ እነዋሪ

ሲሏት ሄደች መራቤቴ

ሄጄ አመጣታለሁ እያልኩ እመቤቴ፤

መራቤቴ ሲሏት ተሻገረች መንዝ

ከኚያ ከኃይለኞች ካራ ታማዝዝ

አበጀሽ! አበጀሽ! አበጀሽ!”

በማለት በነአባዬ ጥሩነሽ፣ በነማማ የሺ ጠላና አረቄ የተንቧቸባት፣ በከበደ ተሰማና በተንሳይ ዋቀዮ ጠጅ የተንፏለለባት፣ በአካሉ ደምሴ፣ በአበበ ጠጋዬና በተስፋዬ ምትኩ ልኳንዳ ቤት ታላቅ ከታናሽ፣ ጎድን ተዳቢት ያወረደባት፣ ጮማ የቆረጠባት ናት አንጪቆረር። ጠግበው የሚጫወቱባት፣ አለበለዚያም በነገር ተጎሻሽመው የሚዣለጡባት፣ እነ አባባ ወርቁ በሪዎ፣ እነ አቶ ምትኩ ዋቀዮ፣ እነ አቶ ሲሳይ ደሴ፣ እነ አቶ ገዝሙ ባየህ፣ እነ ጋሸ ይልማ መኩሪያ በጊዚያዊ የእለት ግጭት ፊት የተነሳሱ፣ እንዲያም ሲል የተፈናከቱ ጎረምሶችንና የአካባቢውን ነዋሪዎች የሚሸመግሉ የሚዳኙባት ናት አንጪቆረር።

“ብሄደው ብሄደው ሁለት እግሬ ደማ፣

 የዝማሞች አገር እንዴት ነው ገደማ፤

 ብሄደው ብሄደው ሁለት እግሬ ሳሳ፣

የቆንጆዎች አገር እንዴት ነው መሴንሳ፤

ብሄደው ብሄደው ሁለት እግሬ ነቃ

 የዝማሞች አገር እንዴት ነው ወዳምቃ”

 እየተባለ ከሚዜምላቸው የተጉለት ክፍሎች የሚመጡ በቅዳሜ ገበያዋ፣ የእለት ጉርስ፣ የዓመት ልብስ የሚሆናቸውን ነገር የሚገዙ የሚሸጡባት፣ የሚያራዝሙ የሚያቃኑባት ናት- አንጪቆረር።

 በነገር የሚጎሻመጡ ባልና ሚስቶችም

‹‹በሬውን ግረፈው ደሙ እስቲነዠረዠር

ዋዩ ገበያ ላይ ቴሶ ከመሰንዘር።››

ለምትል ሚስት ባል በበኩሉ፣

 ‹‹በሬውን ብገርፈው ደሙ እስቲንዘረዠር

 አሻራሽ ደግ ነው፣ አሳጣሽኝ ለዘር››

እየተባባሉ የሚወቃቀሱባት፣ እኔ እበልጥ፣ እኔ እሻልን፣ ጥረትንና እድልን አጣምረው የሚገልጹባት ናት አንጪቆረር።

ህዝቡ ቁሳዊውንም ሆነ መንፈሳዊ ህይወቱን በሰላም፣ በፍቅርና በመተሳሰብ የሚመራባት፣ የሚያርስ የሚቆፍርባት፣ የሚገዛ የሚሸጥባት ናት። ከጅሩ፣ ከደነባ፣ ከተጉለት፣ ከመርሀቤቴ፣ ከሳሲት፣ ከሰላሌ፣ ከጊዳ፣ ከመንዲዳ ከአብደላና ከጎሸባዶ አካባቢ ድረስ እየመጡ የሚገበያዩበት ረጅም ዘመን የቆየ የቦኪሳ ገበያ የሚባል ትልቅ የንግድ መገናኛ ማዕከል ያለባትናት። ለተጠማና ለተራበ የእለት ጉርስ የማይታጣባት፣ ለመሸበትም ማደሪያ የእግዜር እንግዳ የሚያርፍበት የማያጣባት ናት አንጪቆረር።  

3. የአሉታዊነት ሰበቦች

ከዚህ በላይ እንደተገለጸው አንጪቆረር በመልክአ ምድራዊም ሆነ በማኅበራዊ ኑሮ ገጽታዋ እጅግ የተገጣጠመ ሕይወት የሚመራባት ናት። ታዲያ በእለት ከእለት ግንኙነት ውስጥ ‹‹መሄዴ ነው፤ ወይም ልሄድ ነው›› ለሚል ግለሰብ ‹‹አንጪቆረር ድረስ/ ድረሽ›› የሚሉ አሉታዊ መድረሻነት እንዴት ሊሰጣት ቻለች?

 ለዚህ ጥያቄ መልስ ሊሆኑ የሚችሉ አንዳንድ ግምቶችን ማስፈር ይቻል ይመስላል። ቀደም ሲል እንደተጠቆመው በአካባቢው ረጅም ዘመን የቆየ የገበያ ማእከል የሚገኝባት ነች። ይህ የገበያ ቦታ በ16ኛው ክፍለ ዘመን በተደረገው የኦሮሞ የመስፋፋት እንቅስቃሴ ወቅት የተመሠረተ እንደሆነ፣ መሥራቹም በአካባቢው የሰፈረው ኃይል መሪ የነበረው ቦኪሳ የሚባል ሰው እንደነበረ በአፈታሪክ ሲተላለፍ የተገኘው መረጃ ያመለክታል።

 በዚህ ዘመን ታዲያ የመገበያያ ቦታዎች በየአካባቢው እንደልብ የማይገኙበትና ቢገኙም መጓጓዣ ዘዴው አጅግ ኋላቀር እንደነበረ ይታወቃል። በእግር ወይም በጋማ ከብት

“በዚህ ጉዞ ውስጥ ደግሞ የወንዝ መሙላት፣ በጫካ የሚገኝ አውሬ መተናኮል፣ የወባና የመሳሰሉ ተውሳኮች መናደፍ፣ አልፎ አልፎ የሚያጋጥም የሽፍታና የዘራፊ ድንገተኛ አደጋ፣ በአደሩበትና በልዩ ልዩ አጋጣሚ በሚሰነባብቱበት አካባቢ በሚያጋጥም መተሳሰብ፣ ፍቅርና ምቾት ሁሉ ጥቂት ሰዎች ወደ ተነሱበት ቦታ ላይመለሱ ይችላሉ። እንደወጡ ይቀራሉ ”

ጀርባ የሚደረግ እንቅስቃሴ እንደነበርም ጨምሮ ማስታወስ ያስፈልጋል። እንዲሁም፣ ከላይ እንደተጠቆመው፣ በዘመኑ የግዢና የሽያጭ ሥርዓቱ የሚከናወነው በአንድ ማእከላዊ የገንዘብ ሥርዓት ሳይሆን፤ እቃን በእቃ የሚለዋወጡበት የመገበያያ ሥርዓት ነበር። በዚህ ምክንያት ነጋዴዎች በርበሬ ከማረቆ፣ ጥጥ ከይፋት፣ ጌሾ ከመርሀቤቴ፣ ባና ከመንዝ የጋማ ከብት ከጊዳና ሰላሌ ወዘተ ወደ አንጪቆረር ገበያ ያመጡ ነበር። እነዚህ ነጋዴዎች ያመጡትን እቃ በሚፈልጉት ነገር ለውጠው ወደየቀያቸው የመመለሳቸውን ያህል በአንዳንድ አጋጣሚ እንደወጡ እንደሚቀሩ መገመት ይቻላል።

 ለምሳሌ ከይፋት ጥጥ ይዞ የሚመጣ ነጋዴ የሞፈር ውኃን ጅረት፣ የይፋትንና የጣርማ በርን ዳገትና ቁልቁለት፣ የሳሲትንና የተጉለትን ወጣ ገባ የአባይ ወንዝ ገባር የሆኑትን የበሬሳንና የጫጫን ወንዞች አደባልቆ የሚፈሰውን የዠማን ሸለቆ ሁሉ አልፎ ነው አንጪቆረር የሚደርሰው። ከማረቆም የሚመጣ ዛሬ አዲስ አበባ የምትገኝበትን አካባቢ ለማለፍ እንኳ ስንትና ስንት ውጣ ውረዶች ያጋጥሙታል? አዲስ አበባን አልፎ ወደ ሰሜን አቅጣጫ ሲጓዝ የሚያቋርጣቸው ወንዞች ለገሮቢ፣ ብለት፣ አራጌሳ፣ ዝንጀሮ ውኃ፣ ጋመኛ የመሳሰሉት ይገኛሉ። እነዚህ ወንዞች በተለይ ዝናብ ከጣለ አሰስ ገሰሱን ይዘው የሚጓዙ በመሆናቸው አደጋ አድራሾች ናቸው፤ ከባሌ ተነስቶ ማህል ኢትዮጵያን ለሁለት የሚከፍለው የተራራ ሰንሰለትም ያደርስ የነበረው የጉዞ እንቅፋትነት መገመት የሚሳን አይሆንም።

 ከመርሀቤቴ የሚመጡትም ቁልቁለት ወርደው፣ ታላቁን የዠማ ወንዝ ተሸግረው፣ እንቅርት አፍርጥ የሆነውን የደብረ ሊባኖስ ዳገት ወጥተው፣ ሀሞት አፍሳሽ የሆነውን የጅሩ ሜዳ አቋርጠው ነው አንጪቆረር የሚደርሱት።

እነዚህ ከተጠቃቀሱትና ከሌሎችም አካባቢ የሚመጡ ገበያተኞች ቀናት፣ ምናልባትም ወር ወይም ከዚያ ያለፈ ጊዜ ፈጅተው አንጪቆረር ይደርሱ ይሆናል። በዚህ ጉዞ ውስጥ ደግሞ የወንዝ መሙላት፣ በጫካ የሚገኝ አውሬ መተናኮል፣ የወባና የመሳሰሉ ተውሳኮች መናደፍ፣ አልፎ አልፎ የሚያጋጥም የሽፍታና የዘራፊ ድንገተኛ አደጋ፣ በአደሩበትና በልዩ ልዩ አጋጣሚ በሚሰነባበቱበት አካባቢ በሚያጋጥም መተሳሰብ፣ ፍቅርና ምቾት ሁሉ ጥቂት ሰዎች ወደ ተነሱበት ቦታ ላይመለሱ ይችላሉ። እንደወጡ ይቀራሉ።

በሌላም በኩል አካባቢው ለግብርና ተግባር እጅግ አመቺ በመሆኑ፣ ሰዎች በተለይም ብዙም ጓዝ የሌላቸው ወጣቶች ቀደም ሲል ከሚኖሩበት አካባቢ የተሻለ የመኖሪያ ሥፍራ እንደሆነ ተገንዝበውና በልምላሜውና በአመቺነቱ ተማርከው ኑሮአቸውን በዚያው ለመመሥረት ወስነው ሊቀሩ ይችላሉ። በእርሻ ሥራም ሆነ በከብት እርባታ ተሠማርተው ተደላድሎ ለመኖር እድል እንዳላቸው አምነው ወደመጡበት ሳይመለሱ ሊቀሩ መቻላቸውን መገመት ይቻላል። ለምሳሌ እኔ የዚህ ጽሑፍ አቅራቢ በልጅነቴ ያጋጠመኝን የአንድ ቤተሰብ በአንጪቆረር ድንገት መገኘት መጥቀስ ይቻላል።

ጉዳዩ እንዲህ ነው። ሦስት ሰዎች ያሉበት አንድ ቤተሰብ በከተማዋ እምብርት ተገኙ፤ ሰውየው አሊ ይባላሉ። ልጃቸው መስቱ፣ ባለቤታቸው ሸምሲያ ይሰኛሉ። እነዚህ ሰዎች በእምነታቸው ሙስሊሞች ነበሩ። አካባቢው ደግሞ መቶ ከመቶ የኦርቶዶክስ ተዋህዶ ክርስትና እምነት ተከታዮች የሚኖሩበት ነበር። የእነዚህ ሰዎች በአንጪቆረር መገኘት ሰበቡ ምን እንደሆነ ባላውቅም፤ ከአካባቢው ኅብረተሰብ ጋር ግን ተስማምተው፣ ተከብረውና ተወድደው ይኖሩ ነበር። አብዬ አሊ የተቀደዱ ብረት ድስቶችንና በቀላጭ ነገር (በኋላ እርሳስ እንደሚባል ለማወቅ የቻልኩት) እየጠገኑ፣ የተሰነጣጠቁና የተሸነቆሩ ሸክላዎችን በስሚንቶ እየደፈኑ የእለት ገቢ በማግኘት መተዳደር መቻላቸውን አስታውሳለሁ። ዛሬ ሳሰላስለው ይህ የአብዬ አሊ ሙያ በዚያን ጊዜ ለእዚያ አከባቢ አዲስ ቴክኖሎጂ እንደነበረና ኅብረተሰቡም በአዲሱ ቴክኖሎጂ መገልገሉ ትዝታዬ ነው።

ሌላው ወንድሙ ደገኛው የሚባሉ ይፋት ከሚባል አካባቢ የመጡ ሰው የዋዩ ትምህርት ቤት አዳዲስ ክፍሎች ሲሠሩለት ስሚንቶ አቡኪና ግድግዳ ለሳኝ ሆነው ሲሠሩ ከከራረሙ በኋላ ሥራው ሲያልቅ ወደ አንድ ጠላ ሻጭ ቤት ጎራ ብለው፣ ተዋደውና ተፋቅረው ሙያቸውን ወደ አናጢነትም፣ መሬት ተጋዝቶ ወደማረስም አሸጋግረው ወደ መጡበት አልተመለሱም። በቅርብ ዘመን እንኳ አካባቢው በማናቸውም ምክንያት ወደ አንጪቆረር የመጡ ሰዎች ከኅብረተሰቡ ጋር ተዋህደው ሊቀሩ መቻላቸውን ህያው ምስክር እንደሆነ ያስረዳል ብዬ አምናለሁ። የእነዚህ ሁለት ዓይነተኛ አጋጣሚዎች እንደወጡ መቅረትን ጠቋሚዎች ናቸው።

 በሩቅ ዘመን የነበሩትም ሆኑ የቅርቦቹ ሰዎች ዘመዶችምም ‹‹አንጪቆረር እሄዳለሁ›› ብለው ከየቤታቸው መነሳታቸውን እንጂ ሲሄዱም ሆነ ሲመለሱ ያጋጠማቸውን የሚያውቁበት ሁነኛ መረጃ ያገኙ ነበር ለማለት አይቻልም። እንደወጡ መቅረታቸው ብቻ ሀቅ በመሆኑ፣ የጉዟቸው መድረሻም አንጪቆረር ገበያ መሆኑ ቀደም ሲል የታወቀ በመሆኑ ሲቀሩባቸው ‹‹አንጪቆረር ሄዶ ቀረ፤ አልተመለሰም›› ማለታቸው አይቀርም።

 ከዚህ በላይ በተጠቃቀሱትና በሌሎችም ታሳቢ ሰበቦች ሰዎች ወጥተው ሲቀሩ አንጪቆረር ገቡ ይባላል። አንጪቆረር ሄደው የማይመለሱባት፣ አስፈሪ አካባቢ ሆና የመታየትና አሉታዊ ግምት የሰጣት እንደሆነ ጉዳዩ አራዝሞ መገመት የሚቻል ይመስለኛል። እንደወጡ መቅረት ደግሞ ተደጋፊ እንዳልሆነ የሚከተለው ቃል ግጥም የሚገልጸው ይመስለኛል።

 ‹‹ ተነሱ እንነሳ፣ እንግባ አገራችን

 እንደወጡ ቀሩ፣ አይበል ጠላታችን።››

 ለአንጪቆረር ያለኝ ግላዊ ምልከታ ይህ ነው፤ ሌሎች የምትሉት ካላችሁ እሰየሁ እላለሁ።

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

በብዛት የተነበቡ

To Top